Dorośli korzystający z internetu spędzają średnio 6,5 godziny dziennie patrząc w ekrany.
Chociaż nowoczesna technologia ma wiele zalet, od możliwości spotkania się twarzą w twarz z członkami rodziny mieszkającymi daleko, po wizyty lekarskie w zaciszu własnego domu, zbyt długi czas spędzony przed ekranem ma niestety wady. Skutki zbyt długiego czasu spędzanego przed ekranem mogą obejmować problemy fizyczne, takie jak przemęczenie oczu, ból pleców i zła postawa, ale a może przede wszystkim problemy ze zdrowiem psychicznym i stresem emocjonalnym oraz umiejętnościami społecznymi.
Jeśli spędzasz dużo czasu przed ekranami (np. taki rodzaj pracy) i nie czujesz się najlepiej, cyfrowy detoks może być właśnie tym czego potrzebuje Twój organizm. Czym jest "cyfrowy detoks"? Jak się pewnie domyślasz to nic innego jak dobrowolne ograniczenie lub wręcz tymczasowe zaprzestanie korzystania z urządzeń cyfrowych.
Zbyt długi czas spędzany przed ekranem może nawet powodować starzenie się.
Pięć lub więcej godzin spędzanych dziennie przed ekranem w celach rekreacyjnych wiąże się z przyspieszonym starzeniem biologicznym na poziomie komórkowym. Badania pokazują, że ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem może przywrócić koncentrację, poprawić sen i poprawić zdrowie psychiczne.
Jeśli odczuwasz ciągły niepokój, przytłoczenie, zaburzenia snu, a nawet bóle głowy lub problemy ze wzrokiem, cyfrowy detoks może Ci pomóc.
Czym jest detoks cyfrowy w praktyce?
Cyfrowy detoks może oznaczać wszystko – od ograniczenia czasu spędzanego przed ekranem po całkowitą przerwę. Nie oznacza to całkowitej rezygnacji z ekranów. Nie będziesz musiał rezygnować z poczty elektronicznej na rzecz pocztówek ani sięgać po stare papierowe mapy zamiast nawigacji. Jednak na ile z tego wszystkiego będziesz korzystać - zależy tylko od Ciebie.
Wielu dorosłych - nie tylko młodych – mogłoby ograniczyć swoje nawyki związane z korzystaniem z ekranów. Nie jest to przeznaczone tylko dla osób intensywnie korzystających z urządzeń.
Istnieje wiele sposobów na skuteczny i praktyczny cyfrowy detoks. Jeśli myślisz o ograniczeniu korzystania z Internetu, rozważ te trzy opcje:
Pełny detoks: Tymczasowe odłączenie się od wszystkich osobistych urządzeń elektronicznych, w tym smartfonów, tabletów i laptopów. Najlepiej sprawdza się to na wakacjach. Zerwanie z nałogiem „na zimno” może wywoływać niepokój, ale może też pomóc szybko zauważyć zmiany w sobie.
Częściowy detoks: Selektywne ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem, bez całkowitego odcięcia się od niego. Możesz np. zrobić sobie przerwę od mediów społecznościowych lub zmienić ustawienia powiadomień, aby ich nie otrzymywać. Możesz również stworzyć w domu strefy „wolne od ekranu”, zezwalając na korzystanie z niego tylko w określonych miejscach.
Detoks czasowy: Stworzenie barier w postaci ograniczeń czasowych. Możesz zdecydować, że ekrany są dozwolone tylko w określonych porach dnia. Pozwala to przerwać cykl ciągłego, nieświadomego korzystania z nich i przywrócić świadomość czasu spędzanego przed ekranem.
Nauka stojąca za przeciążeniem cyfrowym
Nic dziwnego, że trudno nam odłożyć ekran. Im więcej przewijamy, tym więcej dopaminy wydziela nasz mózg – znanego również jako hormon „dobrego samopoczucia”. Za każdym razem, gdy telefon wibruje powiadomieniem lub przeglądasz posty na Instagramie, mózg oczekuje nagrody i uwalnia dopaminę. To nieprzewidywalne i ekscytujące, a mózg pragnie więcej. Wiele osób zna to uczucie – sięgasz po telefon, żeby sprawdzić godzinę, a chwilę później przeglądasz aplikację mediów społecznościowych i mija 15 minut. Możesz utknąć w pętli dopaminy, w której bezmyślnie poszukujesz kolejnych wrażeń (i nadal nie wiesz, która godzina). Urządzenia utrudniają również koncentrację. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że dzięki smartfonom możemy zrobić o wiele więcej. Zaloguj się na spotkanie, wyprowadzając psa; zrób zakupy spożywcze, czekając na kolację u znajomego. Jednocześnie jednak nasz czas skupienia uwagi się pogarsza. Według dr Glorii Mark, psycholog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine, nasz czas skupienia wynosi obecnie około 47 sekund na dowolnym ekranie. Im częściej przełączamy się na inne ekrany, mówi Mark, tym wyższe jest ciśnienie krwi i poziom stresu. To również spowalnia naszą produktywność i zwiększa podatność na błędy. Kolejnym czynnikiem jest niebieskie światło emitowane przez ekrany smartfonów i komputerów. Wraz ze spadkiem naturalnego światła o zachodzie słońca, nasze ciała zaczynają produkować melatoninę – hormon, który pomaga nam określić, kiedy nadszedł czas snu. Korzystanie z ekranów w późniejszych godzinach dnia może oszukać nasz organizm i sprawić, że pomyśli, że to jeszcze nie pora na wydzielanie melatoniny. Może to zaburzyć naturalny rytm organizmu i zaburzyć wzorce snu. Co więcej, zbyt długi czas spędzany przed ekranem może wpływać na poczucie własnej wartości. Aplikacje mediów społecznościowych mogą pomóc w nawiązywaniu kontaktów z innymi i podtrzymywaniu kontaktu. Jednak media społecznościowe mogą być również „filmem z najważniejszymi momentami” z życia innych ludzi. Możesz zobaczyć tylko najlepsze, najbardziej efektowne momenty – a nie zmagania i lęki, z którymi większość ludzi zmaga się na co dzień. Według badań Uniwersytetu Harvarda, dorośli korzystający z mediów społecznościowych mogą być bardziej narażeni na objawy depresji.
Korzyści z cyfrowego detoksu
Lepsza jakość snu. Ograniczenie niebieskiego światła może pomóc Twojemu organizmowi zresetować wewnętrzny zegar. Niebieskie światło emitowane przez ekrany utrudnia produkcję melatoniny, która pomaga Ci się wyciszyć pod koniec dnia. Lepsza koncentracja i jasność umysłu. Przerwa od ekranów może przerwać ciągły cykl przełączania się między zadaniami i rozproszoną uwagę. W miarę jak poprawiasz koncentrację, zmniejszasz rozproszenie uwagi i ryzyko popełniania błędów. Zmniejszony poziom lęku. Odsunięcie się od ekranów może dać Ci odskocznię od ciągłych powiadomień, co może obniżyć poziom hormonu stresu. Choć na początku może to wydawać się niepokojące, Twój organizm przyzwyczai się do mniejszego „podniecenia”. Silniejsze relacje osobiste. Czas spędzony przed ekranem może wypierać bardziej wartościowe aktywności. Zamiast „lajkować” post znajomego, umówcie się na kawę i poznajcie całą historię stojącą za zdjęciem. Lepsza produktywność. Przerwanie cyklu ciągłych rozproszeń może złagodzić zmęczenie i pomóc Ci utrzymać zaangażowanie. Powiadomienia i częste przełączanie się między zadaniami mogą sprawić, że stracisz wątek. Skupienie się na jednej rzeczy naraz pomoże Ci zmniejszyć ten chaos. Poprawa zdrowia fizycznego. Zamiast garbić się nad ekranem, będziesz mieć szansę wyprostować się, wyprostować postawę i dać oczom odpocząć.